Ashwagandha: werking, KSM-66 en risico's vergeleken

Ashwagandha (Withania somnifera) is een plant waarvan de wortel al lange tijd wordt gebruikt in de traditionele ayurvedische geneeskunde. Tegenwoordig wordt de plant voornamelijk aangeboden als plantenpoeder of geconcentreerd extract in voedingssupplementen. Bekende merkgrondstoffen zijn KSM-66® en Sensoril®. De producten verschillen wat betreft de gebruikte plantendelen, de extractie en het gehalte aan withanoliden. Bij de keuze moet naast deze verschillen vooral rekening worden gehouden met de beperkte hoeveelheid onderzoek en mogelijke gezondheidsrisico's.

Wat is ashwagandha?

Ashwagandha behoort tot de nachtschadefamilie. De plant wordt ook slaapbes, winterkers of Indiase ginseng genoemd. Botanisch gezien is ze niet identiek aan echte ginseng.

In voedingssupplementen worden verschillende delen van de plant gebruikt. Veelvoorkomende vormen zijn gedroogd wortelpoeder, wortelextracten en extracten van een combinatie van wortels en bladeren.

Ashwagandha bevat verschillende natuurlijke plantenstoffen, waaronder withanoliden en alkaloïden. De samenstelling ervan hangt onder meer af van het gebruikte plantendeel en het productieproces.

Ashwagandhapoeder of extract: wat is het verschil?

Op productetiketten staan vaak termen als wortelpoeder, extract, gestandaardiseerd of Full Spectrum. Ze beschrijven verschillende eigenschappen.

Productvorm	Eigenschappen
Wortelpoeder	Gedroogde en gemalen ashwagandhawortel zonder verdere extractie
Wortelextract	Extract gewonnen uit de wortel, vaak gestandaardiseerd op bepaalde bestanddelen
Wortel- en bladextract	Extract uit meerdere plantendelen met een dienovereenkomstig andere samenstelling
Merkextract	Grondstof met een extractieproces dat specifiek is voor de fabrikant en vastgelegde specificaties

Een extract is niet automatisch beter of veiliger dan gewoon wortelpoeder. De concentratie van afzonderlijke bestanddelen en de daadwerkelijke productveiligheid moeten afzonderlijk worden beoordeeld.

KSM-66 of Sensoril: wat is het verschil?

KSM-66 en Sensoril zijn twee bekende merkgrondstoffen van ashwagandha. Beide worden gewonnen uit Withania somnifera, maar verschillen in de gebruikte plantendelen en het productieproces.

Kenmerk	KSM-66®	Sensoril®
Grondstof	Ashwagandhawortel	Ashwagandhawortel en -bladeren
Productie	Merkgebonden extractie uitsluitend uit de wortel	Merkgebonden extractie met water uit wortels en bladeren
Bestanddelenprofiel	Afhankelijk van het wortelextract	Afhankelijk van de combinatie van beide plantendelen
Standaardisatie	Volgens de grondstofspecificatie	Volgens de grondstofspecificatie
Gezondheidsvoordeel	Geen algemeen aangetoonde superioriteit	Geen algemeen aangetoonde superioriteit

KSM-66: extract van de ashwagandhawortel

KSM-66 is een merkextract waarvoor uitsluitend de wortel van de ashwagandhaplant wordt gebruikt. De fabrikant beschrijft een eigen extractieproces zonder alcohol of andere organische oplosmiddelen.

De herkomst uit de wortel is een inzichtelijk onderscheidend kenmerk. Daaruit kan echter noch een betere gezondheidswerking, noch een algemeen veilige innamedosis worden afgeleid.

Sensoril: extract van wortels en bladeren

Sensoril wordt gemaakt van de wortels en bladeren van ashwagandha. De twee plantendelen hebben verschillende bestanddelenprofielen.

De combinatie van wortels en bladeren beïnvloedt daarom de samenstelling van het uiteindelijke extract. Of deze samenstelling voordelen biedt voor een bepaald gebruik, kan niet uitsluitend op basis van de merknaam worden beoordeeld.

Wat zijn withanoliden?

Withanoliden zijn van nature voorkomende plantenstoffen uit de groep van de steroïdlactonen. Ze worden bij ashwagandha-extracten vaak vermeld als kenmerk voor de standaardisatie.

Een withanolidegehalte van 5 % betekent rekenkundig dat 100 mg van het betreffende extract in totaal 5 mg van de stoffen bevat die als withanoliden worden bepaald.

Bij een hypothetisch product met 300 mg extract en 5 % withanoliden komt dat neer op 15 mg withanoliden per portie.

De betekenis van deze waarde hangt onder meer af van welke withanoliden met welke analysemethode zijn bepaald.

Een hoger withanolidegehalte bewijst niet dat de werking beter of de veiligheid groter is. Bovendien bestaan er nog aanzienlijke lacunes in de kennis over de gezondheidsrisico’s van afzonderlijke bestanddelen.

Wat zegt onderzoek over de werking van ashwagandha?

Ashwagandha wordt vooral onderzocht in verband met stress, slaap en verschillende stofwisselingsprocessen.

Sommige kleine klinische onderzoeken melden veranderingen in bepaalde stress- of slaapparameters. Er werden echter verschillende extracten, hoeveelheden en onderzoeksmethoden gebruikt.

Volgens de Amerikaanse National Institutes of Health is meer onderzoek nodig om de mogelijke effecten betrouwbaar te kunnen beoordelen.

Het Duitse federale instituut voor risicobeoordeling (BfR) wijst er bovendien op dat de geadverteerde positieve effecten niet voldoende wetenschappelijk zijn onderbouwd en dat ongewenste effecten in eerdere onderzoeken vaak niet systematisch zijn onderzocht.

Op basis van afzonderlijke onderzoeksresultaten kunnen daarom geen algemene beloften over de werking van willekeurige voedingssupplementen met ashwagandha worden gedaan.

Is reclame voor ashwagandha tegen stress of voor een betere nachtrust toegestaan?

Gezondheidsclaims voor levensmiddelen vallen in de Europese Unie onder de Claimsverordening (EG) nr. 1924/2006.

Beweringen over ashwagandha, zoals een betere slaapkwaliteit, stressvermindering of een verhoging van het testosterongehalte, zijn niet algemeen goedgekeurd als gezondheidsclaims.

Het Europees Hof van Justitie heeft op 30 april 2025 geoordeeld dat ook gezondheidsclaims over plantaardige stoffen die nog niet definitief zijn beoordeeld, in principe niet zonder passende wettelijke grondslag mogen worden gebruikt. Bepaalde wettelijke overgangsregelingen kunnen uitzonderingen toestaan.

Een wetenschappelijk onderzoek naar een plantenextract vormt daarom geen automatische toestemming om reclame te maken voor producten die dit extract bevatten.

Welke bijwerkingen van ashwagandha zijn bekend?

Ashwagandha is een plantaardige grondstof waarvan het gebruik gezondheidsrisico's met zich mee kan brengen.

De beschreven ongewenste bijwerkingen zijn onder meer:

• Misselijkheid en andere maag-darmklachten
• Diarree en braken
• Slaperigheid en sufheid
• Hoofdpijn en duizeligheid
• Huiduitslag

Daarnaast zijn gevallen van leverschade gedocumenteerd die in de tijd verband hielden met voedingssupplementen met ashwagandha.

Waarschuwingssignalen van mogelijke leverschade zijn bijvoorbeeld een gele verkleuring van de huid of ogen, donkere urine, ernstige vermoeidheid en aanhoudende klachten in de bovenbuik. Bij dergelijke klachten moet het gebruik worden gestaakt en onmiddellijk medische hulp worden ingeroepen.

Wie moet geen ashwagandha gebruiken?

De BfR adviseert met name de volgende groepen mensen om geen voedingssupplementen met ashwagandha te gebruiken:

• Kinderen en jongeren
• Zwangere vrouwen
• Vrouwen die borstvoeding geven
• Mensen met een huidige of eerdere leveraandoening

Extra voorzichtigheid is geboden bij schildklieraandoeningen en bepaalde hart- en vaatziekten en stofwisselingsziekten.

Wisselwerkingen zijn onder andere mogelijk met kalmeringsmiddelen, slaapmiddelen, schildkliermedicatie, bloedsuikerverlagende geneesmiddelen en immunosuppressiva.

Vanwege de bestaande onzekerheden adviseert het BfR ook andere bevolkingsgroepen om terughoudend te zijn.

Hoeveel ashwagandha per dag geldt als veilig?

Voor ashwagandha bestaat geen algemeen erkende aanbevolen dagelijkse hoeveelheid zoals voor essentiële vitaminen en mineralen.

Wetenschappelijke studies hebben verschillende hoeveelheden extract gedurende beperkte perioden onderzocht. De daarin gebruikte hoeveelheden zijn geen algemene veiligheidsaanbeveling.

Volgens het BfR zijn de beschikbare gegevens onvoldoende om een hoeveelheid ashwagandha vast te stellen die geen gezondheidsrisico oplevert.

Ook de veiligheid van regelmatig gebruik gedurende vele maanden of jaren is niet voldoende onderzocht.

Daarom kan op basis van alleen de portievermelding op de verpakking niet worden geconcludeerd dat die hoeveelheid voor alle volwassenen veilig is.

Waar moet je op letten bij ashwagandhaproducten?

Bij een vergelijking zijn controleerbare informatie over grondstoffen en veiligheidsinformatie bijzonder belangrijk.

• Botanische naam: Withania somnifera moet duidelijk worden vermeld.
• Plantendelen: Maak onderscheid tussen wortelpoeder, wortelextract en extract van wortel en blad.
• Hoeveelheid extract: Controleer de werkelijke hoeveelheid per aanbevolen dagportie.
• Standaardisatie: Houd rekening met het withanolidegehalte en, indien mogelijk, de gebruikte analysemethode.
• Merkgrondstof: Controleer of KSM-66, Sensoril of een ander extract is toegevoegd.
• Overige ingrediënten: Let op toegevoegde plantenextracten en andere ingrediënten.
• Veiligheid: Houd rekening met waarschuwingen, contra-indicaties en mogelijke wisselwerkingen.

Een grotere hoeveelheid extract, een bijzonder hoge withanolideconcentratie of de aanduiding „Premium” bewijst niet dat het product een betere werking op de gezondheid heeft.

Veelgestelde vragen over ashwagandha

Is KSM-66 beter dan gewone ashwagandha?

KSM-66 is een gestandaardiseerd mer extract uit de ashwagandhawortel. Gewone ashwagandhaproducten kunnen daarentegen wortelpoeder of andere extracten bevatten. Een algemeen gezondheidsvoordeel van de merkgrondstof is niet voldoende aangetoond.

Wat is het verschil tussen KSM-66 en Sensoril?

KSM-66 wordt uitsluitend gemaakt van de wortel. Sensoril gebruikt wortels en bladeren. De verschillende samenstelling van de grondstoffen leidt tot verschillende inhoudsstofprofielen.

Is ashwagandha gevaarlijk voor de lever?

Er zijn gevallen van leverschade gedocumenteerd die verband houden met ashwagandhapreparaten. Daarom raadt het BfR met name mensen met een bestaande of vroegere leveraandoening af om deze te gebruiken.

Kun je ashwagandha langdurig gebruiken?

De veiligheid van langdurig gebruik is niet voldoende onderzocht. Op basis van de beschikbare onderzoeken kan geen algemeen veilige gebruiksduur of dagelijkse hoeveelheid worden vastgesteld.

Is ashwagandha toegestaan in de EU?

De juridische situatie verschilt per lidstaat. In Denemarken is het gebruik van ashwagandha in voedingsmiddelen verboden. Ook andere landen hebben specifieke beperkingen of verplichtingen om waarschuwingen te vermelden. Er bestaat geen algemene EU-brede toelating voor alle ashwagandhaproducten.

Ashwagandhaproducten vergelijken op basis van hun samenstelling

Een voorbeeld van een grondstof van een merk is 5% Nutrition Core KSM-66 Ashwagandha. Op de productpagina staat 600 mg wortelextract per capsule, of 1.200 mg voor twee Capsules.

Deze vermelding beschrijft uitsluitend de gedeclareerde hoeveelheid extract. Ze bevestigt niet dat zo'n dagelijkse hoeveelheid veilig is voor de gezondheid. Bij ashwagandha moet voorrang worden gegeven aan de actuele risicobeoordeling van de autoriteiten en aan de wettelijke vereisten van het land van verkoop.

Bronnen

• Federaal Instituut voor Risicobeoordeling – Ashwagandha: preparaten met slaapbes bevatten mogelijk gezondheidsrisico's
• Consumentenbond – Ashwagandha: werking en mogelijke gevaren, bijgewerkt in 2026
• National Institutes of Health – Ashwagandha: wetenschappelijke gegevens en veiligheid
• KSM-66 – informatie over de herkomst en extractie van grondstoffen
• Kerry – Sensoril: samenstelling en informatie over grondstoffen
• Arrest van het Europees Hof van Justitie C-386/23 van 30 april 2025